اگر خاطرتان باشد ما در قسمت اول این مقاله به تعریف مدل تجاری پرداختیم و اهمیت آن برای کسب و کارها و مشاغل مختلف را بیان کردیم.

در این قسمت هم می خواهیم شما را با انواع گوناگون مدل های تجاری آشنا کنیم؛ تا بتوانید مدل تجاری مناسب کسب و کارتان را پیدا کرده و در راستای پیشرفت شغلیتان از آن استفاده کنید.

پس با ما همراه باشید.

 

انواع مدل‌های تجاری

انواع مختلفی از مدل های تجاری وجود دارد که برای مشاغل مختلف طراحی شده‌اند. برخی از انواع اصلی مدل‌های تجاری عبارتند از:

تولیدکننده (Manufacturer):

یک تولیدکننده، محصولات نهایی را از مواد اولیه تولید می‌کند و ممکن است محصولاتش را مستقیماً به مشتریان بفروشد یا اینکه آن‌ها را به یک واسطه بفروشد. مانند فورد و جنرال الکتریک

توزیع‌کننده (Distributor):

یک توزیع‌کننده محصولات را از تولیدکنندگان خریداری می‌کند و آن‌ها را به خرده‌فروشان یا مردم می‌فروشد.مانند نمایندگی‌های فروش اتومبیل

خرده فروش (Retailer):

یک خرده فروش پس از خرید محصولات از یک توزیع کننده یا عمده فروش، محصول را مستقیماً به مردم می‌فروشد. مانند آمازون و تسکو

مدل تجاری دادن حق امتیاز (Franchise):

به جای ایجاد یک محصول جدید، صاحب امتیاز از مدل و نام تجاری اصلی استفاده می‌کند که حق امتیاز آن را پرداخت می‌کند. مانند مک دونالد

آجر و ملات (Brick-and-Mortar):

آجر و ملات یک مدل تجاری سنتی است که در آن خرده‌فروشان، عمده‌فروشان و تولیدکنندگان در یک دفتر، مغازه یا فروشگاه محصول‌شان را می‌فروشند و به صورت مستقیم با مشتریان سروکار دارند.

تجارت الکترونیک (eCommerce):

مدل تجارت الکترونیکی روش نوینی از مدل سنتی آجر و ملات است. در این مدل با ایجاد فروشگاه اینترنتی، بر فروش محصولات تمرکز دارد.

آجر و کلیک (Bricks-and-Clicks):

شرکتی که هم به صورت آنلاین و هم آفلاین فعالیت می‌کند این امکان را به مشتریانش می‌دهد تا بتوانند هم از فروشگاه‌های فیزیکی محصول مورد نظرشان را تهیه کنند و هم از طریق سفارشات آنلاین.

فریمیوم (Freemium):

فریمیوم یکی از رایج‌ترین مدل‌های تجاری و کسب و کار در اینترنت است. در این مدل، ابتدایی‌ترین سطح خدمات یک محصول برای همه رایگان است؛ در حالی که سطح سرویس‌های پیشرفته‌تر، کاربران را ملزم به پرداخت هزینه اشتراک می‌کند.

به عنوان مثال، نسخه اصلی Dropbox با 2 گیگابایت فضای ذخیره سازی ارائه می‌شود. اگر می‌خواهید این محدودیت را افزایش دهید، می‌توانید به برنامه Pro بروید و ماهیانه 9.99 دلار بابت آن پرداخت کنید.

این مدل یکی از محبوب‌ترین مدل‌ها در بین کسب و کارهای آنلاین است زیرا نه تنها یک ابزار عالی برای بازاریابی بلکه یک راه مقرون به صرفه برای جذب کاربران جدید است.

اشتراک یا آبونمان (Subscription):

مدل کسب و کار اشتراکی یا آبونمان مدلی است که در آن مشتری باید پولی را به عنوان حق اشتراک پرداخت کند تا به محصول یا خدمات مورد نیاز دست پیدا کند.

این مدل به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از طریق خریدهای مکرری که توسط مشتریان صورت می‌گیرد، درآمدهای مکرری دریافت کنید. مانند  Netflix

بازار آنلاین (Online Marketplace):

تجاری

بازارهای آنلاین بستری را فراهم می‌کنند که در آن، فروشندگان مختلف بتوانند با یکدیگر به رقابت ‌بپردازند و محصولات و خدمات‌شان را با قیمت‌های رقابتی ارائه دهند.

بازار آنلاین، نام تجاری خود را بر اساس عوامل مختلفی مانند اعتماد، تحویل رایگان، برندهای با کیفیت و غیره ایجاد می‌کند و از هر فروش انجام شده بر روی سیستم عامل خود، کارمزد کسب می‌کند. مانند آمازون و علی بابا

مدل تجاری مبتنی بر آژانس (Agency-Based):

در این مدل آژانس را می‌توان به عنوان یک شرکت شریک در نظر گرفت که متخصص در انجام فعالیت‌های تجاری مانند تبلیغات، بازاریابی دیجیتال، روابط عمومی،  [1]ORM و … است. مانند آژانس‌های Ogilvy & Mathers ،Dentsu Aegis Network

بازاریابی شبکه‌ای (Network Marketing):

بازاریابی شبکه‌ای یا بازاریابی چند سطحی شامل یک ساختار هرمی از افرادی است که محصولات یک شرکت را می‌فروشند. مدل تجاری بازاریابی شبکه‌ای بر روی فلسفه بازاریابی و فروش مستقیم کار می‌کند در حالی که مغازه‌های خرده‌فروشی وجود ندارد و پیشنهادات مستقیماً توسط شرکت‌کنندگان به بازار هدف ارائه می‌شود.

تامین منابع گسترده (Crowdsourcing):

این مدل کسب و کار باعث می‌شود تا کاربران به ارزش ارائه شده کمک کنند. این مدل تجاری غالباً با سایر مدل‌های کسب و کار ترکیب می‌شوند تا یک راه حل نهایی برای کاربران ایجاد کرده و درآمد کسب کند. مانند ویکی پدیا

مدل تجاری پلتفرم همتا به همتا (Peer to Peer):

تجاری

مدل تجاری P2P مدلی مبتنی بر اینترنت است که دو طرف برای خرید یا فروش کالا یا انجام معاملات بدون دخالت شخص ثالث مستقیماً با یکدیگر در تعامل هستند.

کاتالیزور P2P بستری است که این کاربران با هم ملاقات می‌کنند. نمونه‌هایی از سیستم عامل‌های P2P عبارتند ازCraigslist ، OLX ،Airbnb

بلاکچین (Blockchain):

بلاکچین، یک دفتر حساب دیجیتال تغییرناپذیر و غیرمتمرکز است. در واقع بلاک‌چین، یک پایگاه داده دیجیتالی است که هیچ کس مالک آن نیست اما هرکسی می‌تواند در آن سهیم باشد. بسیاری از مشاغل از این مسیر غیرمتمرکز استفاده می‌کنند تا مدل‌های تجاری خود را توسعه دهند.

مدل‌های مبتنی بر بلاکچین توسط یک نهاد واحد تحت مالکیت و نظارت نیستند بلکه روی تعاملات نظیر به نظیر کار می‌کنند و همه چیز را در یک دفتر ثبت نام متمرکز دیجیتالی ثبت می‌کنند.

مدل تجاری لمس بالا (High Touch):

این مدل نیاز به تعاملات انسانی زیادی دارد. رابطه بین فروشنده و مشتری تأثیر زیادی در درآمد کلی شرکت دارد.

شرکت‌هایی که از این مدل تجاری استفاده می‌کنند، بر اساس اعتماد و اعتبار عمل می کنند. مانند موسسات و شرکت‌های مشاوره‌ای

مدل تجاری لمس پایین (Low Touch):

برعکس مدل تجاری لمس بالا، این مدل به کمترین کمک یا مداخله انسانی در فروش یک محصول یا خدمات نیاز دارد. شرکت‌هایی که از این مدل استفاده می‌کنند بر ارتقا و بهبود فناوری و تکنولوژی تمرکز می‌کنند تا علاوه بر بهبود تجربیات کاربر مداخلات انسانی را نیز کاهش دهند. مانند SurveyMonkey

مدل تجاری حراج محور (Auction-Based):

این مدل، عمدتا برای مواردی استفاده می‌شود که غالباً معامله نمی‌شوند و دارای ارزش مشخصی در بازار نیستند مانند عتیقه‌جات، املاک و …

این مدل تجاری شامل یک فروشنده و خریدارانی است که پیشنهادات مکرری برای خرید محصول مورد نظر ارائه می‌دهند در حالی که از سایر پیشنهادات دیگر خریداران آگاهی کامل دارند.

eBay یکی از این سیستم عامل‌های حراج است.

مدل تجاری مبتنی بر حراج معکوس (Reverse-Auction-Based):

مدل تجاری حراج معکوس مدلی است که در آن فروشندگان به جای خریداران قیمت پیشنهاد می‌دهند.این مدل مبتنی بر حراج معکوس زمانی استفاده می‌شود که چندین فروشنده پیشنهاد مشابه‌ای را به یک خریدار می‌دهند.

در این مدل فروشندگان با هر پیشنهاد قیمت خود را پایین می‌آورند و در آخر مناقصه‌ای با کمترین قیمت پیشنهادی در مزایده برنده می‌شود. با این حال، مواردی وجود دارد که پیشنهاد دهنده با قیمتی بیشتر از پایین‌ترین قیمت پیشنهادی در مزایده برنده می‌شود.

البته توجه داشته باشید که بیشتر شرکت‌ها بر روی هیچ یک از این مدل‌های تجاری به تنهایی کار نمی‌کنند؛ بلکه آن‌ها از ترکیبی از این مدل‌ها استفاده می‌کنند.

این که شما کدام مدل تجاری را انتخاب می‌کنید، بستگی به نیازهای تجاری و ارزش شما برای ایجاد سهامداران دارد.

 

و کلام آخر…

نکته کلیدی که باید به یاد داشته باشید این است که شما هنگام شروع کار خود نیازی به ابداع مدل کسب و کار جدید ندارید. استفاده از مدل‌های موجود می تواند شما را به سمت موفقیت سوق دهد زیرا این مدل‌ها اثبات شده است.

یک مدل تجاری جدید می تواند بسیار پر سود باشد اما ریسک بالاتری نیز به همراه دارد. همچنین شما نمی‌دانید که مشتریان شما این مدل را قبول می‌کنند یا نه.

 


[1] ORM عملا یک لایه مترجم بین زبان برنامه‌نویسی و پایگاه داده رابطه‌ای است که این دو را به هم تبدیل می‌کند.