سرمایه‌ گذاری خطرپذیر (VC: Venture Capital)، به سرمایه‌ گذاری گفته می‌شود که در آن سرمایه ‌گذاران بر روی استارتاپ‌ها و کسب و کارهای نوپایی سرمایه ‌گذاری می‌کنند که توانایی رشد و ارتقا خود در مدت زمان طولانی را دارند.

سرمایه ‌گذارانی که در این نوع سرمایه ‌گذاری شرکت می‌کنند،اغلب بانک‌های سرمایه ‌گذاری، موسسات مالی و افراد ثروتمند می‌باشند.

مسئله‌ی مهمی که باید به آن توجه داشته باشید این است که این سرمایه تنها به پول محدود نمی‌شود و می‌تواند در قالب تخصص فنی یا مدیریتی نیز ارائه شود.

همان‌طور که قبلا هم گفتیم، سرمایه ‌گذاری خطرپذیر معمولا به استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچکی اختصاص می‌یابد که پتانسیل رشد بسیار خوبی دارند و به سرعت توسعه می‌یابند.

این نوع سرمایه ‌گذاری با وجود خطرها و ریسک‌هایی که دارد می‌تواند به خاطر بازدهی بالایش برای بسیاری از سرمایه‌ گذاران جذاب باشد.

علاوه بر این، سرمایه ‌گذاری خطرپذیر برای استارتاپ‌ها و شرکت‌هایی که سابقه فعالیت کمی دارند (مثلا زیر دو سال) به‌عنوان یک منبع مهم و ضروری برای افزایش سرمایه تلقی می‌شود.

این مورد به‌خصوص برای آن دسته از مشاغلی که هیچ دسترسی به سرمایه‌ی خارجی، وا‌م‌های بانکی و… ندارند بسیار مفید است.

این مدل سرمایه ‌گذاری، در کنار جنبه‌های مثبتش نقاط ضعفی هم دارد. مثلا:

چون در این نوع سرمایه ‌گذاری، سرمایه ‌گذاران معمولا به سهامداران شرکت تبدیل می‌شوند، می‌توانند در امور داخلی شرکت و تصمیمات آن مداخله کنند.

 

اصول سرمایه ‌گذاری خطرپذیر

تفاوت اصلی که این نوع سرمایه‌ گذاری با سایر روش‌های سرمایه‌ گذاری دارد این است که در این روش سرمایه ‌گذاران، تمرکزشان را بر روی شرکت‌های نوظهور می‌گذارند؛ در حالی که سایر سرمایه ‌گذاران به خصوص سرمایه ‌گذاران بخش‌های خصوصی تمایل به تأمین سرمایه شرکت‌های بزرگتر دارند تا بتوانند قسمتی از سهام مالکیت آن شرکت را به دست آورند.

 

تاریخچه سرمایه‌ گذاری خطرپذیر

سرمایه ‌گذاری خطر پذیر زیرمجموعه‌ی سهام خصوصی (PE) [1]است.

ریشه‌ی سهام خصوصی (PE) به قرن نوزدهم برمی‌گردد، در حالی که سرمایه ‌گذاری خطرپذیر به عنوان یک صنعت، پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافته‌است.

استاد دانشکده تجارت هاروارد، ژرژ دوریوت (Georges Frédéric Doriot) که “پدر سرمایه ‌گذاری خطرپذیر” شناخته می‌شود، اولین بار شرکت تحقیق و توسعه آمریکایی (ARD) را در سال 1946 تأسیس کرد.

وی اولین بار در شرکت ARDC (شرکتی که از اشعه ایکس برای درمان انواع سرطان استفاده می‌کرد) حدود 200هزار دلار سرمایه ‌گذاری کرد که این مبلغ در سال 1955 به 1.8میلیون دلار رسید.

 

افزایش نوآوری راهی برای جذب سرمایه ‌گذاران

نوآوری به محبوبیت هرچه بیشتر سرمایه‌ گذاری خطرپذیر کمک می‌کند. مثلا:

در سال 1958، با در نظر گرفتن تخفیف مالیاتی برای سرمایه‌ گذارانی که بر روی کسب و کارهای نوپا و مشاغل کوچک سرمایه‌ گذاری می‌کنند، آنان را به سمت سرمایه‌ گذاری خطرپذیر سوق دادند.

در سال 1979، با تغییراتی که در قوانین صندوق‌های بازنشستگی صورت گرفت، به بازنشستگان این اجازه را داد تا بتوانند 10٪ از کل پولشان را در صنایع مختلف سرمایه‌ گذاری کنند.

 

نقش سرمایه‌گذاران فرشته در سرمایه‌ گذاری خطرپذیر

سرمایه‌ گذاران فرشته (Angel Investor)، کسانی هستند که سرمایه بسیار زیادی دارند و معمولا پولشان را در استارتاپ‌ها و کسب و کارهای رو به رشد سرمایه‌ گذاری می‌کنند.

این افراد نقش کلیدی را در سرمایه ‌گذاری خطرپذیر ایفا می‌کنند.

سرمایه ‌گذاران فرشته، اغلب کارآفرینان یا مدیران تجاری بازنشسته‌ای اند که چندین ویژگی بارز دارند:

  • اکثر آنان به دنبال سرمایه‌ گذاری در شرکت‌هایی هستند که به خوبی مدیریت شده و دارای یک برنامه تجاری کاملاً توسعه یافته است و رشد قابل توجهی دارد.
  • همچنین آنان، احتمالاً در استارتاپ‌ها و مشاغلی سرمایه ‌گذاری می‌کنند که با آن‌ آشنا هستند یا در آن تحصیلات آکادمیک دارند.
  • اغلب آنان در سرمایه ‌گذاری‌های مشترک شرکت می‌کنند و این یعنی که آنان سرمایه ‌گذاری را در کنار سایر سرمایه ‌گذاران فرشته انجام می‌دهند.

 

روند سرمایه‌ گذاری خطرپذیر

اولین قدم برای مشاغلی که به دنبال سرمایه ‌گذاری خطرپذیر اند، ارائه یک طرح تجاری است.

از طرفی سرمایه ‌گذارانی هم که می‌خواهند در سرمایه‌ گذاری خطرپذیر شرکت کنند، باید به دقت مدل کسب و کار، محصولات و خدمات شرکت، سوابق و… را بررسی کنند.

سرمایه‌ گذاران در این روش بیشتر تمایل دارند بر روی یک صنعت خاص مترکز شوند، چرا که بسیاری از آن‌ها قبلا در همان زمینه تخصص یا تجربه‌ای دارند.

به عنوان مثال اگر سرمایه ‌گذاری بیشتر در بخش‌های‌ آرایشی و بهداشتی سرمایه ‌گذاری می‌کند ممکن است که در حوزه تحلیل صنعت بهداشت دانش و تجربیاتی داشته باشد.

حالا زمان آن رسیده است که سرمایه ‌گذاران سرمایه‌ی خود را در ازای دریافت بخشی از سهام شرکت، سرمایه ‌گذاری کنند.

آنان می‌توانند سرمایه‌ی مورد نیاز استارتاپ یا شرکتی که در آن سرمایه‌ گذاری می‌کنند به یک‌باره تامین کنند یا این‌ که این کار را به صورت دوره‌ای انجام دهند.

 

زندگی به سبک سرمایه‌ گذاران VC

سرمایه‌ گذاری خطرپذیر

مانند اکثر متخصصان صنایع مالی، سرمایه گذاران VC نیز تمایل دارند که روز خود را با مطالعه نشریات تجاری معتبر از جمله وال استریت ژورنال، فایننشال تایمز و… آغاز کنند.

سرمایه ‌گذارانی که در یک صنعت خاصی تخصص دارند تمایل دارند که مجلات و مقالاتی را که مختص آن صنعت هستند را مطالعه کنند.

سرمایه ‌گذاران VC بیشتر وقتشان را در جلساتی می‌گذرانند که در آن با طیف گسترده‌ای از افراد ملاقات می‌کنند.

این افراد شامل شرکای کاری، مدیران، کارآفرینان تازه‌کاری که آنان هم به دنبال سرمایه ‌گذاری خطرپذیراند و همچنین اعضای شرکتی که در آن سرمایه ‌گذاری کرده‌اند و… می‌باشند.

مثلا در جلسه‌ای که اول وقت برگزار می‌شود ممکن است راجع به سرمایه ‌گذاری‌های احتمالی که در آینده انجام می‌شود بحث ‌شود و تمامی جوانب مثبت و منفی آن مورد بررسی قرار گیرد.

سپس، جلسات بعدی نیز با شرکت و یا استارتاپی که قصد سرمایه‌ گذاری در آن را دارند، برگزار می‌شود و نمونه کارهای آنان نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد و حتی بازدیدهایی تعیین می‌شود تا آنان بررسی کنند که آیا سرمایه‌ گذاری در این شرکت کار عاقلانه‌ای هست یا نه؟

از طرفی هم سرمایه ‌گذار VC، با ارزیابی تمامی نتایج به دست آمده، طی جلسه‌ای که برگزار می‌کند نتیجه را به دیگران اعلام می‌کند.

در بعضی مواقع نیز ممکن است برای بررسی تمام گزارشات و وضعیت بازار، جلسه‌ی دیگری هم با گروهی از کارآفرینان تازه‌کار که به دنبال فرصت‌هایی برای سرمایه ‌گذاری هستند، برگزار شود.

در آخر هم، هنگامی که سرمایه گذار VC به خانه‌اش برمی‌گردد، باید گزارش دقیقی را در مورد آن شرکت یا استارتاپ تهیه کند و طی جلسه‌ای که فردای آن روز برگزار می‌شود مجددا تمام ارقام و اعداد را بررسی و تحلیل کند.

 

دره سیلیکون (Silicon Valley) راهنمایی برای صنعت سرمایه‌ گذاری خطرپذیر

به دلیل مجاورت این صنعت با دره سیلیکون[2] (Silicon Valley)، اکثریت قریب به اتفاق معاملات مالی که توسط سرمایه ‌گذاران VC صورت می‌گیرد، در حوزه صنعت فناوری است.

با این حال صنایع دیگر هم از سرمایه ‌گذاری خطرپذیر بهره‌مند شدند که استارباکس (Starbucks) نمونه‌ی بارز سرمایه‌ گذاری خطرپذیر است.

با افزایش روند سرمایه‌ گذاری و حضور سرمایه‌ گذاران و کارآفرینان فراوان در این عرصه، سرمایه ‌گذاری خطرپذیر نیز با گذشت زمان بالغ شده‌است.

 

بحران مالی 2008

بحران مالی 2008 ضربه‌ی بزرگی به صنعت سرمایه ‌گذاری خطرپذیر وارد کرد.

جریان از این قرار است که ظهور شرکت‌ها و استارتاپ‌هایی که بیش از یک میلیارد دلار ارزش داشتند، موجب جذب تعداد بسیار زیادی سرمایه‌ گذار شد.

از طرفی هم بانک‌ها در آن زمان وام‌های فراوان با بهره‌ی بسیار کمی می‌دانند که موجب شد تعداد بسیار زیادی از مردم برای گرفتن این وام‌ها اقدام کنند.

این بحران که با حاد شدن مسئله مسکن در آمریکا شروع شد، منجر شد که میزان تولید از مصرف پیشی بگیرد و درنتیجه نه تنها بانک‌ها و شرکت‌های فنی زیادی ورشکسته شوند بلکه تغییراتی در اکوسیستم سرمایه ‌گذاری خطرپذیر نیز رخ دهد.

 

نتیجه

سرمایه‌ گذاری خطرپذیر (VC)، به سرمایه‌ گذاری گفته می‌شود که در آن سرمایه‌ گذاران بر روی استارتاپ‌ها و کسب و کارهای نوپایی سرمایه‌ گذاری می‌کنند که توانایی رشد و ارتقا خود در مدت زمان طولانی را دارند.

این نوع سرمایه ‌گذاری با وجود خطرها و ریسک‌هایی که دارد می‌تواند به خاطر بازدهی بالایش برای بسیاری از سرمایه‌ گذاران جذاب باشد.


[1] سهام خصوصی (PE) به معنای سرمایه‌ گذاری در شرکت‌های بزرگ برای به‌دست اوردن بخشی از سهام یا مالکیت آن شرکت است.

[2] درهٔ سیلیکون Silicon Valley)) ، منطقه‌ای است که در حدود ۷۰ کیلومتری جنوب شرقی سانفرانسیسکو واقع شده‌است و شهرت آن به دلیل قرار داشتن بسیاری از شرکت‌های مطرح انفورماتیک جهان در این منطقه‌است.